چيزى به نام سكر كه اسقاط تكليف شرعى كند نداريم . عرفاى شيعه هم اين تقدم و تأخر را قبول ندارند . حقيقت علم وراى ا ين ظاهر و باطن مىباشد . ما هر چيزى را كه مىبينيم مىگوييم ظاهر است . تفاوت علم با عين چيست ؟ عين مقام تفصيل علم است . در تفصيل كمال و تكامل است . آن اجمال را به كمال مىرسانيم . اين مرحله هيچ وقت از سلطه علم خارج نمىشود . در حركت جوهرى وقتى قوه به فعليت برسد ، حركت تمام‌شده و متوقف مىشود اما در حركت حبى هر فعليتى خود قوه‌ايى است براى مرحله بعدى . و انتهاى آن معلوم نيست . در حركت حبى ، انتها وجود ندارد . ما حلقه‌ايى از اين مجموعه هستيم . در حركت حبى هر مقامى نسبت به مقام قبل تفصيل است و نسبت به ما بعد اجمال مىباشد . 3 . خواجه به طور نظام‌مند منازل و مقامات عرفانى را بيان كرده و با ظرافت خاصى در يك نظام طولى عرفان عملى منازل را تبيين نموده است . 4 . دليل توفيق خواجه براى ساختار اين كتاب استشهاد به آيات قرآن در آغاز هر باب مىباشد . 5 . توضيح و تفسير هر باب را براساس آيه‌اى كه به آن استشهاد كرده است بيان مىكند . 6 . خواجه كاملا به عقل‌گرايى در آثارش بها مىدهد ، منته ايشان به عقل قدسى معتقد است . در اينجا دو نوع عقل مورد بررسى قرار مىگيرد ؛ يكى قعل معاش است ، عقل معاش ، عقل تعليمى است كه تحت تأثير القائات و شبهات قرار مىگيرد . و اما عقل قدسى ، عقلى است كه به ساحت حضرت قدس متصل است . هرچه انسان ذكر بيشتر بگويد اين عقل ، قدسىتر مىشود و شناخت او از حقايق امور بيشتر مىشود . بحث ذكر و فكر را براى اولين بار خواجه مطرح كرده است . البته شيخ اشراق در حكمت بر ذكر بسيار پافشارى مىكند . ملا صدرا و بوعلى ( در برهان صديقين ) با عقل قدسى به حقيقت راه پيدا مىكنند . 7 . خلق اصطلاحات بديع كه مخصوص به ابتكار خواجه است را در كتاب منازل السائرين فراوان مشاهده مىكنيم .